Etkinliğin Konusu, Amaç ve Kapsamı

Konu

Mühendislik eğitiminde üretken yapay zeka destekli öğretim  tasarımı

Amaç

Üretken yapay zekâ araçları, özellikle yükseköğretim ortamlarında; öğrenciler, öğretim elemanları, akademik danışmanlar ve yöneticiler tarafından eğitsel süreçleri dönüştürme potansiyeli açısından hızla benimsenmiştir. ÜYZ uygulamaları; metin, görsel, video, ses, müzik ve yazılım kodu gibi farklı formatlarda içerik üretebilen sistemler ile bu sistemlerin birleşik formlarını kapsamaktadır. Bu sistemler, veri setlerindeki yapısal kalıpları ve stilistik özellikleri tanıyıp taklit edebilmek amacıyla, makine öğrenmesi, doğal dil işleme ve özellikle de derin öğrenme gibi teknolojileri etkin biçimde kullanmaktadır (Baidoo-Anu & Ansah, 2023; Kaplan-Rakowski et al., 2023). Tüm bu gelişmeler, yükseköğretimde yalnızca mevcut ders içeriklerinin desteklenmesiyle yetinilmemesi gerektiğini, bunun ötesine geçilerek insan-yapay zekâ iş birliğine dayalı yeni öğrenme modellerinin geliştirilmesinin elzem olduğunu göstermektedir. Ancak akademisyenlerin bu tür becerilere yeterince sahip olmaması, öğrencilerin bu teknolojileri verimli biçimde kullanmasını engellemekte ve yükseköğretim kurumlarının küresel ölçekte rekabet gücünü zayıflatabilmektedir. Türkiye’de Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın (2023) dijital teknolojilerin ve özellikle üretken yapay zekânın eğitim alanında yaygınlaştırılmasını stratejik bir hedef olarak belirlemesine karşın, ÜYZ’nin yükseköğretimdeki kullanımı henüz başlangıç düzeyindedir ve akademisyenlerin bu araçları pedagojik bağlamda etkili biçimde kullanma yeterlikleri sınırlıdır. Bu nedenle, akademisyenlerin ÜYZ’ye yönelik farkındalıklarını artırmak, bu araçları derslerine etik ve etkili biçimde entegre etme becerilerini geliştirmek hem yükseköğretimin niteliğini yükseltmek hem de sistematik dönüşümü desteklemek için temel bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır.

Projenin amacı, mühendislik eğitiminde lisanüstü eğitim gören araştırmacıların öğrenme ve öğretme süreçlerinde ÜYZ'nin kullanımına yönelik ÜYZ’nin entegre edildiği öğretim tasarımları oluşturmaktır.

Kapsam

Üretken yapay zekâ (ÜYZ) teknolojilerinin, özellikle ChatGPT gibi büyük dil modelleri sayesinde hızla yaygınlaşması ile bu araçların mühendislik eğitimine sistematik bir biçimde dâhil edilmesini önemli hale gelmiştir. Mühendislik alanında görev yapan akademisyenlerin ÜYZ araçlarını yalnızca teknik düzeyde anlamaları yeterli değildir, aynı zamanda bu sistemleri pedagojik bağlamda etkili biçimde kullanabilmeleri için özel bilgi ve beceriler geliştirerek ürettikleri çıktıları yönlendirme yetkinliğine de sahip olmaları gerekmektedir (UNESCO, 2023). Bu gereklilik, mühendislik programlarında öğretim tasarımının yeniden yapılandırılmasını, yani teknolojiyi doğrudan entegre eden stratejik bir dönüşüm sürecini gündeme getirmektedir. Öğretim süreçlerinin ÜYZ ile desteklenmesi, mühendislik eğitiminde yalnızca içerik değil, aynı zamanda pedagojik yöntemlerin de dönüşmesini sağlayacaktır. Dolayısıyla, ÜYZ’nin yükseköğretimdeki yükselişi, eğitimcilerin bu teknolojilere erişimini sağlamanın ötesinde, onların bu araçları eğitim süreçlerine entegre edebilecek donanıma sahip olmalarını da zorunlu kılmaktadır. Bu entegrasyon sırasında, etik ve teknik sınırlamaların farkında olunması ve sistemlerin kontrollü biçimde test edilmesi büyük önem taşımaktadır (Chiang et al., 2023; Johri et al., 2023).

Bu kapsamda mühendislik eğitimine yönelik geliştirilecek üretken yapay zekâ destekli öğretim tasarımları; yenilikçi, veri temelli ve uyarlanabilir yaklaşımların temellerini oluşturacak, mühendislik eğitiminin geleceğine yönelik çözüm önerileri sunacaktır. Literatürde, bu alana yönelik çeşitli katkı ve öneriler yer almaktadır (Ilieva et al., 2023; UNESCO, 2024; Crompton & Burke, 2023; Lee & Moore, 2024). Bu öneriler doğrultusunda ÜYZ teknolojilerinin aşağıdaki alanlarda katkı sunabileceği öne çıkmaktadır:

·        Farklı disiplinler özelinde ÜYZ destekli ders tasarımlarının oluşturulması ve öğrenme hedeflerinin belirlenmesi,

·        Etkili öğretim yaklaşımlarının, yöntemlerinin ve tekniklerinin seçilmesi,

·        Zengin ve çoklu ortam içeren öğretim materyallerinin geliştirilmesi,

·        Öğrenci katılımının izlenmesi ve öğretim sürecinin değerlendirilmesi,

·        Öğrenci performansının ölçülmesi ve değerlendirme süreçlerinin optimize edilmesi.

Bu görevlerin ÜYZ ile desteklenmesi, eğitimcilerin öğretimin daha kritik bileşenlerine odaklanmalarını mümkün kılacaktır. Ancak bu noktada, insan denetimi ile üretken yapay zekâ desteğinin hangi düzeyde olacağı, eğitimcilerin rollerini nasıl sürdürecekleri gibi sorular gündeme gelmektedir. Eğiticilerin kendi pedagojik kararlarını koruyarak, ÜYZ sistemlerinden gelen önerileri anlamlandırabilmeleri, etik ilkelere bağlı ve sorumlu bir kullanım geliştirmeleri, aynı zamanda üretken yapay zekâ okuryazarı olmaları bu bağlamda büyük önem taşımaktadır (Felix & Webb, 2024). Bununla birlikte, yükseköğretim düzeyinde ÜYZ’ye ilişkin kullanım politikaları henüz istikrarlı bir yapıya kavuşmamıştır. Bu durum, farklı disiplinlerde öğretim süreçlerinde çeşitlendirilmiş çalışmalar yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda yürütülecek etkinlikte, öğretim tasarımı temelli bir yaklaşım ile üretken yapay zekânın mühendislik alanındaki derslere nasıl entegre edilebileceğini ortaya koyan özgün bir etkinlik niteliği taşıyacaktır.

Etkinlik sürecinde, yüz yüze eğitim modeli esas alınarak araştırmacılara ÜYZ eğitimleri sunulacak, atölye çalışmaları ile disipline özgü ÜYZ destekli öğretim tasarımları senaryoları geliştireceklerdir.