Artan sıcak havalarda kontrolsüz gıda ve su tüketiminin riskleri artırdığını belirten uzmanlar besin zehirlenmelerinin sadece taze sebze ve meyvelerle deÄŸil, uygun ÅŸartlarda hazırlanmayan konserveler ve kaynak kontrolü yapılmamış sularla da ortaya çıkabileceÄŸini vurgulandı.

Konuyla ilgili uyarılarda bulunan Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Firdevs Aksoy, besin zehirlenmesinin yalnızca tüketilen gıdaya baÄŸlı geliÅŸmediÄŸine dikkat çekerek gıdaların saklandığı kaplar, piÅŸirme sırasında kullanılan malzemeler ve bu materyallerde bulunabilecek kimyasalların da zehirlenmeye neden olabileceÄŸini kaydetti.

Aksoy, uygun saklama ÅŸartlarına uyulmayan tüm gıdaların risk taşıdığına dikkat çekerek özellikle taze meyve ve sebzelerin nasıl yıkandığı, nasıl saklandığı, yeterince temizlenip temizlenmediÄŸi ve toprak bulaşı olup olmadığı gibi unsurların büyük önem taşıdığını belirtti. Az piÅŸmiÅŸ gıdalar, bozulmuÅŸ besinler, uygun ÅŸartlarda hazırlanmamış konserveler ile son kullanma tarihi geçmiÅŸ ürünlerin de besin zehirlenmesine yol açabileceÄŸine dikkat çeken Aksoy, "Besin zehirlenmeleri yalnızca yaz aylarında deÄŸil, her mevsimde görülebilir. Yazın havaların sıcak olması nedeniyle besin ve su tüketimi biraz daha kontrolsüz olabiliyor. Besin zehirlenmelerini daha çok taze sebze ve meyvelerle iliÅŸkilendiriyoruz ama bazen konservelerle de ortaya çıkabiliyor. Kaynak kontrolü yapılmamış sular da aynı ÅŸekilde besin zehirlenmeleri arasında deÄŸerlendirilebilir. Besin zehirlenmeleri sadece yediÄŸimiz gıdalarla deÄŸil, ayrıca o besinleri sakladığımız kaplar ve piÅŸirme için kullandığımız malzemeler aracılığıyla da meydana gelebiliyor. Besinlerin saklandığı ya da piÅŸirildiÄŸi materyallerde bulunan kimyasallar da buna neden olabiliyor. Dolayısıyla besin zehirlenmesinin oluÅŸma ÅŸekli; yenilen gıdaya, saklanma ÅŸartlarına ve tüketilme biçimine göre deÄŸiÅŸebiliyor. Toplu zehirlenmelerde genellikle aynı gıdanın tüketilip tüketilmediÄŸine bakıyoruz. Ancak bu durum herkesi aynı ÅŸekilde etkilemeyebiliyor. Bir gıdadan on kiÅŸi yiyebilir, sadece bir kiÅŸi besin zehirlenmesiyle karşımıza çıkabilir. Besin zehirlenmesinde özellikle hastaların ÅŸikâyetlerine ve tüketilen gıdalar arasında ortak bir besin olup olmadığına dikkat etmeye çalışıyoruz. Hastaları ÅŸikâyetlerine göre deÄŸerlendiriyoruz. Bu ÅŸikâyetlere göre hangi besinin tüketildiÄŸini sorguluyoruz. Tüketilen besine göre mikroorganizmalar deÄŸiÅŸebiliyor. Hastaların ÅŸikâyetlerine göre mikroorganizmaları tahmin edebiliyor, tedavilerini de buna göre düzenliyoruz. O yüzden, zehirlenme diyebilmemiz için tüketilen gıdanın ne olduÄŸu bizim için önemli. Saklama ÅŸartlarına uygun olmayan tüm gıdalar ya da taze meyve-sebzeler tüketilmiÅŸse; bunların yıkanma ve saklanma ÅŸekilleri, uygun temizlenip temizlenmedikleri, toprak bulaşı olup olmadığı gibi unsurlar önem taşıyor. Tüketilen her gıda besin zehirlenmesine neden olabilir. Saklama ÅŸartları uygun deÄŸilse olabilir, piÅŸirilme ÅŸekli uygun deÄŸilse olabilir. Bazen az piÅŸmiÅŸ gıdalar besin zehirlenmesine yol açabiliyor. Bazen bozulmuÅŸ gıdalar da buna neden olabiliyor. Hatta konserveler bile uygun ÅŸartlarda yapılmamışsa veya saklanmamışsa besin zehirlenmesi nedeni olabilir. Dolayısıyla yenilen her gıda; uygun saklanmamışsa, uygun piÅŸirilmemiÅŸse, son kullanma tarihi geçmiÅŸse ya da uygun ÅŸartlarda muhafaza edilmemiÅŸse besin zehirlenmesi olarak karşımıza çıkabilir. Özellikle sıcak havalarda görülen besin zehirlenmelerinin yanı sıra su ile olan bulaÅŸmalar da önemlidir. ÖrneÄŸin denize girme ya da deniz ürünlerini tüketme de etkili olabilir" dedi.

"Ä°ki ya da daha fazla bitkisel gıdanın aynı anda tüketilmemesini öneriyoruz"

DoÄŸadan toplanan otların tüketilmesi risk oluÅŸturabileceÄŸini kaydeden Aksoy, "BilmediÄŸimiz ya da bilsek bile özellikle bitkisel olan birçok madde karaciÄŸer ve böbrek üzerinde zararlı olabiliyor. Bunları fazla tüketmek her türlü zarara neden olabilir. Özellikle iki ya da daha fazla bitkisel gıdanın aynı anda tüketilmemesini öneriyoruz. Çünkü karaciÄŸere ve böbreÄŸe zarar verebilir. Faydalı olacağını düÅŸündüÄŸümüz ÅŸeyleri fazla tükettiÄŸimizde zararını daha fazla görebiliyoruz. Özellikle mantar zehirlenmeleri açısından da her mantarın faydalı ve tüketilebilir olduÄŸuna dair bir bilgi yok. Bu nedenle zehirli mantarların tüketilmesi ölümcül sonuçlara yol açabilir. Besin zehirlenmelerinde, özellikle hastalarda ishal geliÅŸmiÅŸse ya da çok ÅŸiddetli bulantı ve kusma varsa; hasta yaÅŸlıysa, çocuksa ya da altta yatan bir hastalığı bulunuyorsa, aşırı sıvı kaybına baÄŸlı olarak böbrek ve karaciÄŸer yetmezliÄŸine neden olabilir. Bu yüzden tüketilen her gıdada ’azı karar, çoÄŸu zarar’ diye düÅŸünmek gerekir" diye konuÅŸtu.