İkincil Kurban Olgusunda Farkındalık ve Destek: Etkileşimli Mesleki Güçlendirme Programı

Etkinliğin Konusu Amaç ve Kapsamı

Konu

İkincil kurban olgusunda sağlık çalışanlarını güçlendirme

Amaç

İkinci kurban olgusu, sağlık çalışanlarının istemeden dahil oldukları hasta güvenliği olayları sonrasında yaşadıkları suçluluk, utanç, kaygı ve özgüven kaybı gibi yoğun duygusal yüklerle tanımlanmakta; bu durum hem bireysel hem de kurumsal düzeyde ciddi sonuçlara yol açabilmektedir. Bu eğitim programı, sağlık hizmetlerinde sık karşılaşılan ancak çoğu zaman farkına varılmayan ?ikinci kurban olgusu?na ilişkin farkındalık kazandırmayı, sağlık profesyonellerinin bu tür deneyimlerle baş etme becerilerini güçlendirmeyi ve mesleki iyilik hallerini desteklemeyi amaçlamaktadır.

Kapsam

Eğitim programı kapsamında, katılımcıların ikinci kurban olgusuna yönelik öz-farkındalık kazanmaları, psikolojik ilk yardım ve destek yaklaşımlarını öğrenmeleri, duygusal dayanıklılıklarını artırmaları ve gerektiğinde yardım isteme davranışını içselleştirmeleri hedeflenmektedir. Bu eğitim programı sayesinde, katılımcıların yalnızca teorik bilgi edinmesini değil, aynı zamanda duygusal olarak desteklenmesini, güvenli bir ortamda deneyimlerini paylaşabilmesini ve profesyonel dayanıklılığını artırarak mesleki sürdürülebilirliğini koruyabilmesine katkı sunacaktır. Eğitimde edinilen bilgi ve becerilerin katılımcılar tarafından çalışma ortamlarına taşınması, ikinci kurban olgusuna yönelik farkındalığın yaygınlaştırılmasını ve hasta güvenliğinin dolaylı olarak desteklenmesini sağlayacaktır.

Acil komuta merkezlerinde, özellikle 112 acil servislerinde "ikinci kurban" kavramı, olumsuz bir olay veya tıbbi hata sonrasında sağlık çalışanlarının yaşadığı psikolojik ve duygusal etkiyi ifade eder. İkincil kurban olgusunun, yüksek stresli çalışma ortamında etkileri daha da kötüleştirebileceği acil servisler de dahil olmak üzere çeşitli sağlık hizmetleri ortamlarında belgelenmiştir. İkinci kurban durumu, kaygı, depresyon ve hatta travma sonrası stres bozukluğu dahil olmak üzere önemli duygusal sıkıntıya yol açabilir ve hem kişisel refahı hem de profesyonel performansı etkileyebilir. Bu sorunu anlamak ve ele almak, acil servis personelinin ruh sağlığını korumak ve hasta bakımının kalitesini sağlamak için önemlidir.

Bu doğrultusunda, Trabzon İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı112 komuta merkezinde çalışan iki yıl saha deneyimine sahip hekim ve paramedikten oluşan katılımcı grubu, simülasyon, oyunlaştırma, workshop gibi etkileşimli oturumları ve uzman sunumları ile zenginleştirilmiş bir öğrenme sürecine dahil edilecektir. Etkileşimli oturumlar; hasta güvenliği olaylarına karışan bir sağlık profesyonelinin yaşadığı psikolojik süreci, ekip içi iletişim dinamiklerini ve kurumsal destek mekanizmalarının eksikliğini temsil eden kurgularla yapılandırılacaktır. Bu oturumların ardından gerçekleştirilecek çözümleme oturumları, katılımcıların yaşantısal öğrenmelerini analiz etmelerine ve yansıtıcı düşünme becerilerini geliştirmelerine olanak tanıyacaktır.

Öğrenme Hedefleri (Program Düzeyinde):

Katılımcılardan;

İkinci kurban olgusunu ve hasta güvenliği ile ilişkisini tanımlaybilmeleri,
Hasta güvenliği olayları sonrasında ortaya çıkan ikincil travma suçluluk ve tükenmişlik süreçlerini tanıyabilmeleri,
Psikolojik ilk yardımın temel ilkelerini güvenli ve kanıta dayalı biçimde uygulayabilmeleri,
Yüksek stresli durumlarda duygusal düzenleme ve baş etme becerilerini kullanabilmeleri,
Simülasyon ve yapılandırılmış debriefing süreçlerine etkin katılım gösterebilmeleri,
Edindikleri bilgi ve becerileri saha uygulamalarına ve kurumsal destek mekanizmalarına aktarabilmeleri beklenilmektedir.

Etkinlik Yürütücüsü, Düzenleme Kurulu ve Bilim Danışma Kurulu

Koordinatör

Öğr. Gör. Dr. Yasemin Güner Karadeniz Teknik Üniversitesi, Öğretme ve Öğrenme Merkezi

Düzenleme Kurulu

Öğr. Gör. Dr. Yasemin Güner Karadeniz Teknik Üniversitesi, Öğretme ve Öğrenme Merkezi

Öğr. Gör Dr. Elif Kılıç Güner Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi

Dr. Melek Üçüncüoğlu Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi

Prof. Dr. Erdem Taşdemir Trabzon Üniversitesi İletişim Fakültesi

Dr. Efnan Erbölükbaş Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Başkanlığı

Öğr. Gör. Dr. Memnüne KOKOÇ Karadeniz Teknik Üniversitesi, Öğretme ve Öğrenme Merkezi

Bilim Danışma Kurulu

Prof. Dr. Sevdegül Aydın Mungan Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi Dekanı

Doç. Dr. Mehmet KOKOÇ Trabzon Üniversitesi Teknoloji Transferi ve Proje Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi

Doç. Dr. Sedat SAYLAN Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi

Doç Dr. Zahide TUNÇBİLEK Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimlerinde Simülasyon Ana Bilim Dalı

Doç. Dr. Nur Demirbaş ÇELİK Alanya Alaadin Keykubat Üniversitesi Eğitim FakültesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı

Dr. Öğr. Üyesi Özge Demir Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu İlk ve Acil Yardım Bölümü

Dr. Öğr. Üyesi Bahar Çolak Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Dr. Öğr. Üyesi Selçuk Akturan Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi

Dr. Turgut Hacıoğlu S.B.Ü Van Bölge Eğitim Araştırma Hastanesi, Uzman Psikiyatrist

Eğiticiler ve Yardımcı Personeller

Eğitmenler

Öğr. Gör. Dr. Yasemin Güner Karadeniz Teknik Üniversitesi (Öğretme ve Öğrenme Merkezi)

Öğr. Gör Dr. Elif Kılıç Güner Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi (Tıp Eğitimi Ana Bilim Dalı)

Dr. Melek Üçüncüoğlu Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi (Tıp Eğitimi Ana Bilim Dalı)

Prof. Dr. Erdem Taşdemir Trabzon Üniversitesi (İletişim Fakültesi)

Bahar Erden Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü (Psikolog)

Sonay Bal Sezen Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü (Simülasyon Eğitim Sorumlusu)

Zeynep Kırandi Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü (Simülasyon Eğitmeni)

Dr. Yaşar Birinci Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü (Simülasyon Eğitmeni)

Gamze Köse (Psikolog)

Öğr. Gör. Dr. Yasemin Türk Karadeniz Teknik Üniversitesi, Kurumsal İletişim Koordinatörlüğü (Drama eğitmeni)

Yardımcı Personeller

Şerafettin Gülay (Standardize Hasta)

Özlem Cinel (Standardize Hasta)

Başvuru Koşulları ve Katılım

Hekimler için en az iki yıl aktif deneyime sahip olmak,
Paramedik için az iki yıl aktif deneyime sahip olmak,
Trabzon ili içerisinde yer alan Acil komuta merkezlerinde hekim olarak çalışıyor olmak,
Trabzon ili içerisinde yer alan Acil komuta merkezlerinde paramedik olarak çalışıyor olmak,
Başvuru formunu eksiksiz şekilde doldurmak,

Katılım

Etkinliğe katılım kontenjanla sınırlıdır.
Etkinliğe katılmadan önce başvuru yapılması ve başvurunun kabul edilmesi gerekmektedir.
Etkinlik 3 gün devam edecek olup katılım %100 zorunludur.
Katılımcılara, program sonunda katılım sertifikası verilecektir.

Etkinlik ücretsizdir.
Bu aşamada 30 asil ve 10 yedek katılımcı listesi oluşturulacaktır. Asil adaylardan birinin katılmaması durumunda birinci yedeğe katılım imkânı sağlanacaktır.

Başvuru Formu

İkincil Kurban Olgusunda Farkındalık ve Destek: Etkileşimli Mesleki Güçlendirme Programı

Başvuru Formu

Etkinlik Tarihi ve Programı

Etkinlik Tarihi

9-10-11 Kasım 2026

Etkinlik Programı

SAAT/GÜN	1. GÜN (9 Kasım 2026)
08:00 ? 08:45 Ders Saati: 1	DERS ADI:Tanışma ve Açılış
	DERS VERECEK EĞİTMEN:Öğr. Gör. Dr Yasemin GÜNER
	DERS KONUSU:Katılımcılarla tanışma, Bilgilendirme ve eğiticilerin tanıtımı
	DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Açılış yapılması, hedefler ve etkinlikler hakkında bilgi, katılımcılarla tanışma, eğitmenlerin tanıtımı
09:00 ? 10:30 Ders Saati: 2	DERS ADI: İkinci Kurban Kavramı ve Sağlık Hizmetlerinde Önemi
	DERS VERECEK EĞİTMEN: Elif KILIÇ GÜNER
	DERS KONUSU: İkinci kurban kavramının tanımı, tarihçesi, sağlık çalışanları üzerindeki etkileri ve hasta güvenliği ile ilişkisi
	DETAYLI DERS İÇERİĞİ: ?İkinci kurban? kavramının ortaya çıkışı (Albert Wu, 2000) İkinci kurban tanımı: Olay sonrası duygusal travma yaşayan sağlık profesyonelleri İkinci kurbanın psikolojik, mesleki ve etik sonuçları İkinci kurban olgusunun hasta güvenliği, hataya açıklık ve kurumsal kültür ile ilişkisi Gerçek vaka örnekleriyle grup tartışması Refleksiyon soruları: ?Ben olsaydım nasıl hissederdim??
10:30-10:45	Çay/Kahve Arası
10:45- 12:15 Ders Saati: 2	DERS ADI: İkinci Kurban Olgusunun Sağlık Hizmeti Sunumuna Etkileri (Maslach Tükenmişlik Kuramı, İş Talepleri?Kaynaklar Modeli)
	DERS VERECEK EĞİTMEN: Melek Üçüncüoğlu
	DERS KONUSU:İkinci kurbanlık deneyiminin bireysel, ekip düzeyinde ve sistemsel etkileri
	DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Olay sonrası gelişebilecek duygusal tepkiler: suçluluk, utanç, korku, tükenmişlik İkinci kurbanların meslekten ayrılma, iş doyumsuzluğu ve performans düşüklüğü üzerindeki etkileri Ekip içi güven, iş birliği ve klinik karar verme süreçlerinde bozulmalar Kurumların destek sunmaması hâlinde oluşan sonuçlar
12:15-13.00	Öğle Arası
13:00 -14:30 Ders Saati: 2	DERS ADI: Psikolojik İlk Yardımın Temelleri ve Uygulama İlkeleri (Psikolojik İlk Yardım Modeli, Hobfoll?un Beş Temel İlkesi)
	DERS VERECEK EĞİTMEN: Bahar ERDEN
	DERS KONUSU: İkinci kurbanlık deneyimlerinde kullanılabilecek psikolojik ilk yardım yaklaşımları
	DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Psikolojik İlk Yardım (PİY) nedir? Kriz ve travmalarda temel müdahale yaklaşımı PİY?nin ilkeleri: Güvenli ortam oluşturma, aktif dinleme, duyguları tanıma, yönlendirme ?ABC modeli? (Acknowledge, Be present, Connect) Sağlık profesyonellerine özgü PİY uygulama rehberi Etik ilkeler ve sınırlar
14:30-14:45	Çay/Kahve Arası
14:45 -16:15 Ders Saati: 2	DERS ADI: Psikolojik İyilik Halinin sağlanması (Psikolojik Dayanıklılık ? Resilience Kuramı, Pozitif Psikoloji)
	DERS VERECEK EĞİTMENLER: Erdem TAŞDEMİR
	DERS KONUSU: Mesleki dayanıklılığı artırmak için psikolojik iyilik halinin korunması
	DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Psilkolojk iyilik halinin önemi, iyilik hali yıldız modeli tanıtılması
16:15-16:30	Çay/Kahve Arası
16:30-18:00 Ders Saati: 2	DERS ADI: Etkin İletişim Becerilerinin sağlanması
	DERS VERECEK EĞİTMENLER: Erdem TAŞDEMİR
	DERS KONUSU: Mesleki dayanıklılığı artırmak için iletişim becerilerinin kullanımı ve sürdürülebilir psikolojik iyilik hali
	DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Psikolojik sağlamlık ve iyilik hali kavramları Etkin iletişim becerileri: empati, aktif dinleme, yansıtıcı konuşma, duyguya eşlik Zor konuşmalar ve duygusal yüklü durumlarla baş etmede iletişim stratejileri Kişisel sınırlar ve öz bakım İletişim temelli destek sistemleri (peer-support, ekip içi açık iletişim)
Toplam ders saati	11

2. GÜN (10 Kasım 2026)
09:00-9:45 Ders Saati: 1	DERS ADI:Atölye Bilgilendirmesi
	DERS VERECEK EĞİTMEN: Melek Üçüncüoğlu, Yasemin Türk
	DERS KONUSU:Katılımcılara simülasyon ve drama atolyelerinin tanıtımı
	DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Katılımcıların eğitim ortamına aşinalığını sağlamak, eğitimin verimini arttırmak amacıyla bilgilendirme yapılacaktır. Simülasyon ve drama yönteminin genel uygulama özelliklerinden ve beklentilerden bahsedilecektir.
09:45-10:00	Çay/Kahve Arası
DERS ADI: Atölye 1: Simülasyon İletişim hatası, Atölye 2: Drama
DERS VERECEK EĞİTMEN: Atölye 1: Simülasyon Melek Üçüncüoğlu, Sonay Bal Sezen, Gamze Köse Atölye 2: Drama: Yasemin Türk, Yasemin Güner, Bahar Erden
DERS KONUSU: Atölye 1: Simülasyon İletişim hatası Atölye 2: Drama: Drama ile İletişim Becerileri, Empati, Merhamet ve Güven
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Katılımcılar Grup A, Grup B olmak üzere 15 kişilik iki gruba ayrılacaktır.	Atölye 1: Simülasyon Bu oturum üç aşamadan oluşacaktır. Prebriefing: Katılımcıların ortama hazırlık süreci yapılacaktır. Senaryo: Katılımcılar simüle ortamda olayı deneyimleyecektir. Debriefing: Katılımcılar simülasyon sonrası eğitmenler aşliğinde refleksiyon yapacak ve deneyimleri üzerine konuşacaktır.	Atöyle 2: Drama Bu oturum üç aşamadan oluşacaktır. Prebriefing: Katılımcıların ortama hazırlık süreci yapılacaktır. Drama: Katılımcılar simüle ortamda olayı deneyimleyecektir. Debriefing: Katılımcılar oyun sonrası refleksiyon yapacak ve deneyimleri üzerine konuşacaktır.
Ders saati /Gruplar	Atölye 1: Simülasyon	Atöyle 2: Drama
10:00 - 13:00 Ders Saati: (3 ders) (Her grup için 3 saat toplam 6 saat)	Grup A	Grup B
13:00-14:00	Öğle yemek molası
14:00 - 17:00 Ders Saati: (3 ders) (Her grup için 3 saat toplam 6 saat)	Grup B	Grup A
Toplam Ders saati	13 saat

3. GÜN (11 Kasım 2026)
09:00-9:45 Ders Saati: 1	DERS ADI:Atölye Bilgilendirmesi
	DERS VERECEK EĞİTMEN: Elif Kılıç Güner, Yasemin Güner
	DERS KONUSU:Katılımcılara oyunlaştırma ve workshop atolyelerinin tanıtımı
	DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Katılımcıların eğitim ortamına aşinalığını sağlamak, eğitimin verimini arttırmak amacıyla bilgilendirme yapılacaktır. Simülasyon ve drama yönteminin genel uygulama özelliklerinden ve beklentilerden bahsedilecektir.
09:45-10:00	Çay/Kahve Arası
DERS ADI: Atöyle 3: Oyunlaştırma, Atölye 4: Workshop
DERS VERECEK EĞİTMEN: Atöyle 3: Oyunlaştırma Elif Kılıç Güner, Yaşar Birinci, Bahar Erden Atölye 4: Workshop Yasemin Güner, Zeynep Kırandi, Gamze Köse
DERS KONUSU: Atöyle 3: Oyunlaştırma: İlerleme bırakma, Hayatta Kalma, Gelişme Atölye 4: Workshop: Vaka ile iletişimde zorluk
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Katılımcılar Grup A, Grup B olmak üzere 15 kişilik iki gruba ayrılacaktır.	Atöyle 3: Oyunlaştırma Bu oturum üç aşamadan oluşacaktır. Prebriefing (20 dakika): Katılımcıların ortama hazırlık süreci yapılacaktır. Oyun: (15 dakika): Katılımcılar simüle ortamda olayı deneyimleyecektir. Debriefing (45 dakika): Katılımcılar oyun sonrası refleksiyon yapacak ve deneyimleri üzerine konuşacaktır.		Atölye 4: Workshop Bu oturum üç aşamadan oluşacaktır. Prebriefing (20 dakika): Katılımcıların ortama hazırlık süreci yapılacaktır. Workshop: (15 dakika): Katılımcılar simüle ortamda olayı deneyimleyecektir. Debriefing (45 dakika): Katılımcılar workshop sonrası refleksiyon yapacak ve deneyimleri üzerine konuşacaktır.
Ders saati /Gruplar		Oyunlaştırma	Atölye (Workshop)
10:00 - 13:00 Ders Saati: (3 ders) (Her grup için 3 saat toplam 6 saat)		Grup A	Grup B
14:00-17:00		Öğle yemek molası
13:00 ? 17:00 Ders Saati: (3 ders) (Her grup için 3 saat toplam 6 saat)		Grup B	Grup A
Toplam Ders saati		13 saat

Etkinlik Yeri ve Konaklama

Etkinlik Yeri: Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü?ne bağlı Simülasyon Eğitim Merkezinde gerçekleştirilecektir.

Etkinlik yapılacak alanın fiziki ve teknik donanımı:Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü Bölge Eğitim ve Araştırma ve Simülasyon Merkezi, İl Sağlık Müdürlüğü Kampusu içerisinde bulunmaktadır. Bina içerisinde bir adet 21 kişilik toplantı/eğitim salonu, bir adet simülasyon eğitim odası ve bir adet eğitim salonu ve bir adet eğitim ofisi bulunmaktadır. Salonların bulunduğu alanda mola zamanlarında kullanılmak üzere 1 adet mutfak ve sosyal alan vardır. Toplantı/ Eğitim salonunda internet bağlantısı olan yansıtıcı bulunmaktadır.

Simülasyon ses düzeni komuta odasından simülasyon odası, eğitim salonu ve eğitim/toplantı salonuna aktarılabilmektedir. Simülasyon görüntü aktarımı toplantı/eğitim salonuna yapılabilmektedir. Eğitimlerde kullanılan maketler; 2 adet erişkin Orta Düzeyde Gerçekliği Yansıtan Simülatör (Medium Low Fidelity), 1 adet pediatrik Orta Düzeyde Gerçekliği Yansıtan Simülatör, 3 er adet erişkin, çocuk ve bebek temel yaşam desteği basit maket, 3?er adet erişkin, çocuk ve bebek endotrakeal entübasyon maketi, 1 adet kemik içi uygulama maketi ve 1 adet iğne dekompresyon uygulama maketleridir. Ayrıca eğitim merkezimizde acil yardım ambulanslarında kullanılan tüm sedye, monitör, tıbbı donanım ve sarf malzemeler mevcuttur.

Konaklama: Bu bilimsel eğitim etkiliğine katılımcılar Trabzon ili içerisinden katılacağı için konaklama kapsamında herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.

Etkinlik süresince sabah kahvaltısı, öğle yemeği ve ara ikramlar organizasyon komitesi tarafından toplu olarak sağlanacaktır. Yemek hizmeti anlaşmalı catering firmaları aracılığıyla karşılanacaktır. Katılımcıların beslenme ihtiyaçları ve özel diyet talepleri etkinlik öncesinde anket yoluyla toplanarak değerlendirilecektir.