Ä°çkale (Yukarı Hisar) arkeolojik kazı çelışmaları, 27 AÄŸustos 2021 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı Trabzon Müze MüdürlüÄŸü, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon BüyükÅŸehir Belediyesi, Ortahisar Belediyesi ve Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası'nın katılımı neticesinde imzalanan beÅŸli iÅŸbirliÄŸi protokolü ile Trabzon Müze MüdürlüÄŸü baÅŸkanlığı ve bölümümüz öÄŸretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Yavuz koordinatörlüÄŸünde baÅŸlamıştır. Çalışmalar her yıl belirli sürelerle devam etmektedir.
Devam eden kazı çalışmalarında Roma Dönemi, Bizans Dönemi, Komnenos Krallığı Dönemi, Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Dönemi kültür katmanları ortaya çıkarılmıştır. Helenistik Döneme ait olan buluntular ve mimari yapı izleri tespit edilmiÅŸtir. Kazı çalışmalarında mimari yapı ve mimari yapı elamanları dışında farklı kategorilerde çok sayıda buluntu ele geçirilmiÅŸtir. Bu buluntular arasında; cam ve fresko parçaları, kemik ve metal objeler, sırlı ve sırsız seramikler, piÅŸmiÅŸ toprak objeler, taÅŸ objeler ve mimari taÅŸ plastik parçalar bulunur.
Cam buluntular ağırlıklı olarak çeÅŸitli formlarda saklama kaplarının dip, gövde, ağız, lüle/emzik, kulp ve pencere camı parçalarından oluÅŸur. Takı eserleri arasında ise sade ve burmalı cam bilezik parçalarının varlığı dikkat çeker. Bunlar renkli ve sade olmakla birlikte nadiren sır kaplılarına da rastlanmıştır. Fresk parçaları çoÄŸunlukla bozulmuÅŸ olsa da buluntular arasında fikir veren daha canlı renk ve parlak yüzeyli olarak günümüze kadar gelebilen örnekler de mevcuttur. Kalın ve ince harç tabakaları üzerine yapıldığı görülen fresklerde, fonda ağırlıklı olarak kahverengi, kırmızı ve yeÅŸil desen, figür ve yazılarda siyah ve mavi renkler kullanıldığı gözlemlenmiÅŸtir. Kemik obje olarak torna iÅŸçilikli, geometrik desenli; ağırÅŸak parçaları, kozmetik kaplar, zihgirler, kemik halkalar, mekikler, düÄŸmeler, boncuklar ve kolye parçaları ele geçirilmiÅŸtir.
Metal buluntular fazlalık ve çeÅŸitlilik bakımından dikkat çekerler. Ancak metal buluntular bölgenin nemli ve yağışlı ikliminden dolayı aşırı korozyonlu olarak ele geçirilmiÅŸtir. Metal buluntular arasında sikkeler önemli bir yer tutar. Fakat aşırı korozyona maruz kalan sikkelerin kondisyonları nispeten iyi olanları, restorasyon çalışmaları sonrasında daha net olarak deÄŸerlendirilebilecektir. ÇoÄŸunluk bakımından öne çıkan bir diÄŸer metal grubu el yapımı çiviler/mıhlardır. Metal buluntular arasında; metal levha parçaları, yüzükler, ok uçları, menteÅŸe ve mandallar, kulplar, bakır levha ve bakır teller, metal iÄŸneler, anahtarlar, broÅŸ ve mühürler de bulunur.
Mimari taÅŸ plastik buluntular; kumtaşı ve Ünye taşı üzerine oyma tekniÄŸinde yapılmış ve geometrik desenlerden oluÅŸan bezemeyle alakalı parçalar ve mermerden yapılmış, geometrik desenli ve ajurlu korkuluk ÅŸebekesi parçalarından ibarettir. PiÅŸmiÅŸ toprak objeler geometrik desenli tütün lüleleri ve boncuklardan ibarettir.
Seramik buluntular Trabzon Ä°çkale’deki kazı çalışmaları sırasında hemen her kültür katmanında karşılaşılan ve nicelik yönünden fazla, nitelik bakımından farklılık gösteren önemli buluntulardır. Sırlı seramikler ve çanak çömlek türü buluntular iki ayrı grupta deÄŸerlendirilebilir. Bizans Dönemine ait sırlı seramikler çoÄŸunlukla kazıma-sigraffito ve tek renkli sırlı seramikler olarak öne çıkarlar. Sigraffito seramiklerde geometrik ve bitkisel bezemelerin yanı sıra figürlü süslemeler de görülür. Tek renkli sırlı seramikler sade ve kabartma desenli olmakla birlikte sarı ve yeÅŸil renk ağırlıklıdırlar. Sırlı seramikler arasında mavi-beyaz seramikleri ile de karşılaşılmıştır. Beyaz zemin üzerine mavi renkli çiçek, bitki dalı ve yapraklarından oluÅŸan bezeme programına sahiptirler. Sade güzellikleri ile dikkat çekerler. Bunlar Osmanlı ve Bizans Dönemlerine aittir. Sırlı seramikler arasında, küçük parçalar halinde olmakla birlikte, siyah firnisli seramikler de ele geçmiÅŸtir. Bunlara bitki desenli baskı ve kabartma tekniÄŸinde bezenmiÅŸ az sayıdaki seramikler de dâhil edilebilir.
13 Mart 2026
